www.barsakforum.com

gülcan · Kayıt: 01 Şub 2009 Mesajlar: 331

Bahar Sendromu

Bizi bu güzel havalar mahvetti

Mevsim değişikliği, beyinde salgılanan kimyasallar ve hormonlar üzerinde de etkili. Uzmanlar bahar aylarında hissedilen enerji azalması, yorgunluk ya da aşırı neşenin bu biyolojik değişimden kaynaklandığına dikkat çekiyor. Havanın ısınmasıyla birlikte ortaya çıkan 'bahar yorgunluğu', sigara içenleri, düzensiz beslenenleri ve amacı olmayanları seviyor

Havaların ısınmasıyla sadece fiziksel değil ruhsal bir değişim de yaşanıyor. Kimi kendini daha zinde ve mutlu hissederken kimisi huzursuz ve endişeli olmaktan yakınıyor. Havaların ısınmasıyla kendini gösteren 'Bahar Yorgunluğu', biyolojik nedenlerle ortaya çıkıyor. Kişilik özellikleri ve yaşam biçimi de bu rahatsızlıkta etkili oluyor. Memory Centers of Amerika Nöropsikiyatri Merkezi Türkiye Şubesi Yöneticisi Prof. Dr. Nevzat Tarhan, mevsim değişikliklerinin insan psikolojisi üzerine etkisiyle ilgili bilimsel çalışmaların arttığına dikkat çekerek şöyle diyor: 'Meteoroloji ile uğraşanlar hava şartları ve insan psikolojisi arasında doğru orantılı ilişki olduğunu söylüyor. Hava durumu kişinin beynindeki fizyolojik dengeyi etkiliyor. Beyindeki bazı kimyasalların fazla salgılanmasına neden oluyor. Bir canlanma yaşanıyor. Bazı kişilerde bu canlanma yeterli olmuyor. Beyin mutluluk kimyasallarını yeterli düzeyde salgılayamıyor. Bu nedenle bahar yorgunluğu ortaya çıkıyor. Beden ve beyin arasında uyumsuzluk oluşuyor.' Bahar yorgunluğu ile ilgili toplumda yanlış inanışlar olduğunu kaydeden Tarhan, şöyle konuşuyor: 'Bu değişimin tamamen psikolojik olduğuna inananlar var. Oysa bahar yorgunluğunu oluşmasında biyolojik boyutu var. Psikolojik faktörler de etkili. Örneğin değişime açık olmayan, olumsuz senaryo yazmayı yatkın olanlarda bahar yorgunluğu riski artıyor.' Bahar aylarının sonuna doğru depresif şikayetlerin artma nedenini Nevzat Tarhan, şöyle açıklıyor: 'Bahar dönemine uyum sağlayamayanlar, bu dönemde mutluluğu yakalayamadığı için bahar sona ererken kendini daha kötü hissediyor. İstenen mutluluğun yakalanmadığını, ertelenen duyguların ve beklentilerin karşılanamadığını hissettiğinde depresif davranışlar ortaya çıkıyor.'

Bahara yüklenen anlamın önemine dikkat çeken Nevzat Tarhan, 'Kişide eğer daha iyi olacağım beklentisi varsa bahardan olumlu yönde etkileniyor. Bahar mevsimi böyle durumlarda ruhsal rahatsızlıklarda değişim sürecidir. Hastayı olumlu ya da olumsuz her iki yönde de etkileyebilir. Kış depresyonları bahar aylarında geçiyor.'

Aşırı neşe tehlikeli

Bahar mevsiminde 'Manik-depresif psikoz' adlı hastalığın alevlendiğini belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, 'Depresyon ve mani oluşuyor. Depresyondaki kişi, yorgun, durgun, neşesizdir ve hayattan zevk alamaz. Her şeyin anlamını yitirdiğini hisseder. Melankolik bir dönemdir. Az konuşur ve çevreyle ilgilenmez. Kendini yersiz yere suçlar.' Hastalığın manik döneminde hastadaki değişiklikleri Tarhan, şöyle sıralıyor: 'Abartı boyutunda aşırı neşe, iyimserlik, kendini hoş, kuvvetli görme. Cümleleri birbirinden ilgisiz kurma, çok fazla konuşma. Kendini üstün ve zengin hissettiği için aşırı alışveriş yapma. Cinsellikte abartı düzeyinde artış. Dünyayı değiştireceğine inanma. Kişiliğin bütün özelliklerinin abartılı hale gelmesi. Düşünce hızı artıyor. Daha pratik düşünüyor.' Nevzat Tarhan, tıp dilindeki yeni adı Bipolar bozukluk olan 'Manik-depresif psikoz'un ilaç tedavisi gerektiren bir hastalık olduğunu söylüyor.

Korunmak için neler yapılmalı

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, mevsimsel değişimin olumsuz etkilerini azaltmak için yapılması gerekenleri şöyle sıralıyor:

# Beslenmeye dikkat edin. Bol bol sebze ve meyve tüketin

# Egzersizin hastalıktan korunmada çok önemli rolü var. Haftanın üç günü 20'şer dakika yürüyün. Sabah yürüyüşleri çok iyi geliyor

# Çalışılan ortamın havası temizlenmeli. Beynin oksijene ihtiyacı var.

# Uyku düzenine özen gösterilmeli. Kaliteli uyku uyuyan kişi, bahar yorgunluğuna karşı kendini daha iyi onarıyor.

# Herkes hayata karşı amaçlarını gözden geçirmeli. Sabah kalktığında amacı olmadığını anlayan kişilerde stres yükseliyor.

Psikoloji, meteorolojiyle ilgileniyor

Atmosferdeki değişikliğin bile ruh sağlığı üzerinde etkisi olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, 'Psikoloji biliminin içinde meteorolojinin ruh sağlığı üzerindeki etkisiyle ilgilenen bir bölüm var. Atmosferdeki basınç dalgalanmalarının psikoloji üzerindeki etkisini araştırıyor. Yapılan çalışmalar, atmosferdeki basıncın dikkat ve zekayı bile etkilediğini

ortaya koyuyor. Atmosferdeki kaotik dalgalanmalar hata yapma riskini

yüzde 20 oranında artırıyor' diyor.

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, hava sıcaklığı artınca öğrencilerin genelde gezmek istediği için dikkatlerinin dağıldığına dair bir inanışın varlığına dikkat çekerek 'Ergenler, mevsim değişikliğinden daha çok etkileniyor. Bunun biyolojik nedeni olduğu unutulmamalı. Ders çalışmakta zorlanır ve sıkılırlar. Bu durumda otoriter davranmak yerine esnek ve anlayışlı yaklaşmak gerekiyor. Kimi dersler öğrencileri rahatlatmak için okulun bahçesinde bile yapılabilir. İnteraktif dersler daha yararlı olacaktır' diyor.

Kendi kendinize test uygulayın

# Sabah halsiz kalkma

# Sinirlilik

# Uyku bozukluğu

# Konsantrasyon güçlüğü

# Eklem ve kas ağrılarının olması

# Kendini depresif hissetme

# Tembellik, üşengeçlik

# Enerjinin azaldığını hissetme

# İşlerini erteleme

# Tedirginlik

Değerlendirme: Yukarıdaki şikayetlerden en az üçüne 'EVET' yanıtı verenlerde bahar yorgunluğu olduğuna işaret ediliyor.

Bu şikayetlere dikkat

Manik-depresif bozukluğun iki ayrı döneminde farklı belirtiler ortaya çıkıyor.

Manik dönemde, kendini gösteren şikayetler:

# Çok konuşma

# Aşırı hareketlilik

# Ölçüsüz alışveriş

# Uyku azalması

# Hızlı düşünme.

Depresif dönemde, ortaya çıkan sorunlar

# Hayattan zevk almama

# Enerji azalması

# Yorgunluk

# Konsantrasyonda azalma

# Günlük işlere ilginin azalması

# İştah bozuklukları

# Kendini değersiz hissetme

# Suçluluk duygusu.

Kimler risk altında

# Sigara içenler n Yoğun iş temposu olanlar n Dengesiz beslenenler n Değişikliğe açık olmayanlar n Olumsuz düşünmeye yatkınlar

# Yenilgiyi çabuk kabul edenler n Zorluklara karşı tahammül edemeyenler.